![[URANOS: Wenus - Dane]](venus.gif)
Najjaśniejszą planetą na ziemskim niebie jest Wenus, nazywana Gwiazdą Wieczorną bądź Poranną. Wyjątkową jasność zawdzięcza nie tylko względnie niewielkiej odległości od Ziemi, lecz również wysokiej zdolności odbijania promieniowania słonecznego. Spowodowane jest to obecnością warstwy obłoków w jej atmosferze, którą w 1761 roku odkrył Michał Łomonosow w trakcie obserwacji przejścia Wenus przed tarczą słoneczną. Owe gęste chmury, szczelnie spowijające planetę, nie pozwoliły do czasu lotów kosmicznych na obserwację powierzchni, snuto więc najróżniejsze fantastyczne domysły na temat przyrody Wenus, uważając ją zazwyczaj ze względu na zbliżone rozmiary i masę za młodszą siostrę Ziemi. Rzeczywisty obraz tej planety, poznany dzięki astronautyce, przeszedł najśmielsze oczekiwania. Z powodu osobliwego ruchu obiegowego i obrotowego na Wenus brak pór roku, dzień natomiast jest bardzo upalny i długi. Pomimo wiecznego zachmurzenia, oświetlenie powierzchni planety jest dość znaczne. Na powierzchni panuje ogromne ciśnienie i toczą się intensywne procesy erozyjne. W gęstej atmosferze zachodzą gigantyczne wyładowania elektryczne i mży gorący deszcz kwasu siarkowego, padający niekiedy na najwyższe wzniesienia.
URANOS
Spis treści
POLSKA
PRZEWODNIK
Układ
Ziemia
Wenus
Odsyłacze
Atmosfera Wenus |
Powierzchnia planety Aktywność wulkaniczna |
Ze wszystkich planet Wenus może zbliżyć się do Ziemi najbardziej - zaledwie na 42 miliony kilometrów. Wenus jest po Księżycu najjaśnieszym obiektem nocnego nieba. Oglądana przez teleskop ukazuje fazy podobne do faz Księżyca: od cienkiego sierpa do pełnej tarczy. Rozmiarami niemal bliźniaczo przypomina naszą planetę. Ziemia i Wenus różnią się jednak znacznie pod innymi względami. Wenus wiruje wokół własnej osi bardzo wolno: wenusjański dzień trwa 243 dni ziemskich. Poza tym obrót ten odbywa się w kierunku przeciwnym niż Ziemi i innych planet. Oś obrotu Wenus jest nachylona do płaszczyzny jej drogi wokół Słońca pod kątem bliskim 270°. Oznacza to, że bieguny mają "odwrotne" niż na Ziemi położenie, oraz że nie występują tam pory roku.
Z zależności pomiędzy okresem obiegu dokoła Słońca (225 dni), dobą gwiazdową (243 dni) a słoneczną wynika, że ta ostatnia wynosi 117 dni, zatem w ciągu roku wenusjańskiego upływają niecałe dwie doby słoneczne. Dokładnie w ciągu 8 lat ziemskich upływa 13 lat wenusjańskich, liczących w sumie 25 słonecznych dób wenusjańskich. Jeszcze jedną osobliwością w ruchu Wenus jest występowanie synchronizmu okresu synodycznego tej planety względem Ziemi (584 doby) z okresem ruchu obrotowego liczonego również względem naszej planety, a wynoszącego 146 dni. Tak więc podczas każdego dolnego złączenia Wenus, powtarzającego się właśnie co 584 doby (4x146), Ziemia znajduje się ciągle nad tym samym obszarem powierzchni Wenus lub inaczej: w czasie każdego złączenia dolnego Wenus zwraca ku nam stale tę samą półkulę. Gdyby nie pełne zachmurzenie atmosfery Wenus, efekt ten już dawno zostałby odkryty.
| Ziemia=1 | ||
| Odległość od Słońca: | 108.2 mln km | 0.72 |
| peryhelium: | 107.5 mln km | 0.73 |
| aphelium: | 108.9 mln km | 0.71 |
| Prędkość obiegu: | 35.02 km/s | 1.18 |
| Okres obiegu: | 224d 16h 49m | 0.62 |
| Okres rotacji: | -243d 0h 30m | 243.67 |
| Doba słoneczna: | 116d 18h 0m | 116.75 |
| Nachylenie osi: | 177° 21' 36" | |
| Średnica równika: | 12 104 km | 0.95 |
| Masa: | 4.87·1024 kg | 0.82 |
| Gęstość: | 5.24 g/cm3 | 0.95 |
| Ciążenie: | 8.87 m/s2 | 0.91 |
| I prędkość kosmiczna: | 7.33 km/s | 0.93 |
| Prędkość ucieczki: | 10.36 km/s | 0.93 |
Wenus okazała się bardzo gorącą planetą, posiadająca urozmaiconą rzeźbę powierzchni, lecz całkowicie pustynną i najprawdopodobniej pozbawioną jakiegokolwiek życia. W punkcie podsłonecznym temperatura osiąga około +450°C, a więc jeśli na powierzchni Wenus kiedyś była woda (niezbędny składnik żywych organizmów jakie znamy), to musiała już dawno wyparować. Wenusjańskie piekło jest skutkiem obecności wielkiej ilości dwutlenku węgla w atmosferze planety. Ten ciężki gaz działa jak szklarnia: pozwala na ogrzanie planety, ale nie dopuszcza do ucieczki ciepła w przestrzeń. Co więcej, wysoka temperatura spowodowała uwolnienie dwutlenku węgla związanego wcześniej w skałach i obecnie gaz ten stanowi 96% objętości atmosfery, której ciśnienie na średnim poziomie wynosi około 9 MPa, czyli 90 razy więcej niż na powierzchni Ziemi. Na pozostałe 4% gazów składa się głównie azot ze śladową domieszką dwutlenku siarki, argonu i innych gazów. Toksyczna, gęsta atmosfera Wenus nie powstała ostatnio. Obrazy powierzchni wykazały, że może ona liczyć od 400 do 800 milionów lat lub nawet więcej.
Atmosferę Wenus zawsze wypełniają chmury. Doskonale odbijają one światło słoneczne i dlatego Wenus jest tak jasna. Pary wodnej w atmosferze jest zaledwie 0.002%, co oczywiście jest stanowczo za mało dla powstania tak gęstej warstwy obłoków. Tworzy je zawiesina stężonego kwasu siarkowego z domieszką kwasu solnego, fluorowodorowego i fluorosiarkawego. Kwas ten powstał prawdopodobnie z dwutlenku siarki wyrzuconego podczas wybuchów wenusjańskich wulkanów. Dzięki bezpośredniej eksploracji planety przez sondy serii Wenera i Pionier wiadomo, że istnieje nie jedna, lecz kilka warstw chmur i mgieł zalegających w atmosferze od wysokości 30 km do 70 km. Zaobserwowano wielkoskalowe, poziome ruchy obłoków.
Obrazy przesłane przez sondę Magellan wykryły także turbulentne wiatry wiejące przy powierzchni Wenus. Dowodem ich istnienia są charakterystyczne smugi na brzegach przeszkód topograficznych. Obserwowane z powierzchni niebo ma żółtawe zabarwienie, takie jak podczas zachodu Słońca na Ziemi przy dużym zapyleniu atmosfery.
| Warunki na powierzchni | Ziemia=1 | |
| Stała słoneczna: | 2613.9 W/m2 | 1.91 |
| Średnia temperatura: | 464°C | 38.67 |
| Ciśnienie atmosferyczne: | 92 000 hPa | 90.73 |
| Skład atmosfery: | ||
| Dwutlenek węgla | 96.5% CO2 | |
| Azot | 3.5% N2 | |
| Dwutlenek siarki | 0.015% SO2 | |
| Argon | 0.007% Ar | |
| Para wodna | 0.002% H2O | |
Z danych przekazanych przez sondę Pioneer-Venus w latach 1978-1979 wynikało, że Wenus ma powierzchnię znacznie gładszą niż inne planety ziemskiego typu. Wystrzelona w 1989 r. sonda Magellan potwierdziła te wcześniejsze obserwacje. Jeśli, z powodu braku oceanów, za odpowiednik ziemskiego poziomu morza przyjąć poziom odniesienia odpowiadający średniemu promieniowi Wenus równemu 6052 km, to 60% powierzchni tej planety znajduje się na wysokości mniejszej niż 500 m. Przypuszcza się, że przyczyną tego jest zasypywanie niżej położonych obszarów przez piasek i inny materiał niesiony przez wiatr.
Większość powierzchni Wenus zajmują rozległe wyżyny wznoszące się na wysokość ok. 1000 m, podczas gdy 20% zajmują niziny, a 10% góry. Dwa największe obszary wyżynne o wielkości kontynentów to Aphrodite Terra (mniej więcej wielkości Afryki) na południowej półkuli w pobliżu równika i Ishtar Terra (wielkości Australii) na półkuli północnej, w pobliżu bieguna. Najwyższym punktem na mapie Wenus są Góry Maxwella na Ishtar Terra. Dzięki dużej wysokości zostały odkryte za pomocą radarów naziemnych jeszcze przed misją Pioneer-Venus. Najwyższe szczyty sięgają wysokości 10.7 km, czyli wyżej niż Mount Everest. Muszą wyglądać imponująco, gdyż wznoszą się 8 km nad równiną Lakshmi Planum o wysokości takiej, jak płaskowyż Tybetu. Innym ważnym obszarem wyżynnym jest Beta Regio z wielkimi wulkanami tarczowymi Rhea Mons i Theia Mons, wyższymi od podobnych wulkanów na Hawajach. Pokryty górami obszar Beta Regio jest teraz w fazie formowania się i prawdopodobnie znajdują się tam czynne wulkany.
Najniższym punktem powierzchni Wenus jest kanion Diana Chasma położony w środku Aphrodite Terra. Jego głębokość (2900 m) jest znacznie mniejsza od Rowu Mariańskiego na Ziemi. Największym i najniżej położonym obszarem równinnym na Wenus jest Atlanta Planitia rozciągający się na północny wschód od Aphrodite Terra i na wschód od Ishtar Terra. Zajmuje powierzchnię równą północnemu Atlantykowi, lecz ma mniejszą szerokość.
W sierpniu 1991 r. sonda Magellan odkryła najdłuższy znany kanał w Układzie Słonecznym. Kanał ten ciągnie się po równinach Wenus przez ponad 6700 km, jest więc dłuższy od Nilu, najdłuższej rzeki na Ziemi. Istnienie tak długiego kanału jest wielką zagadką. Jeśli został on wyżłobiony przez jakąś ciecz płynącą po powierzchni, musiała to być ciecz o niezwykłych właściwościach. Wciąż nie wiadomo, jaka to mogła być substancja. Lawa, nawet o bardzo wysokiej temperaturze, musiałaby mieć bardzo duże tempo wypływu na powierzchnię, aby przepłynąć tak daleko. Nie mogłoby to jednak wyjaśnić małej szerokości całego kanału.
Struktury wulkaniczne na Wenus zostały podzielone i sklasyfikowane ze względu na ich rozmiar i morfologię. Twory o średnicy poniżej 20 km zalicza się do małych. Występują one zazwyczaj na równinach, ale rownież w sąsiedztwie większych wulkanów. Należą do nich małe wulkany tarczowe, stożkowe oraz niektóre kopuły. Wulkany średniej wielkości (20-100 km średnicy) posiadają względnie symetryczne tarcze charakteryzujące się promienistymi wypływami lawy i spękaną skorupą. W tej klasie dominują wulkany w kształcie kopuł. Wielkie wulkany o średnicy powyżej 100 km występują zazwyczaj na terenach wyniesionych, aktywnych tektonicznie. Przykładem takiego wulkanu jest Sapas Monso średnicy 400 km i wysokości 1.5 km, położony na topograficznym wzniesieniu Atla Regio.
Jednym z ciekawszych typów wulkanicznych są kopuły, nazywane
przez naukowców "racuchami" lub "naleśnikami", o średnicy
dochodzącej do 30 km i wysokości nawet powyżej 1.5 km.
Kopuły te występują na obszarach równinnych. Przypuszczalnie powstały
na skutek wypływu gęstej, pastowatej lawy podobnej do lawy ziemskiej
o dużej zawartości siarki. Podobne kopuły znajdowane są także
na Ziemi, lecz mają znacznie
mniejsze rozmiary i powstają w kalderach wulkanów.
Na zdjęciu widać grupę czterech takich
kopuł znajdujących się na wschodniej krawędzi Alpha Regio.
Widoczne kopuły mają około 25 km średnicy i wysokość
750 metrów [Źródło:
Views
of the Solar System, zmodyfikowane].
 Początek strony |
kontakt@uranos.org.pl